Συχνές Ερωτήσεις

Ο καρκίνος του μαστού είναι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυττάρων στον μαστό, συνήθως στα λόβια (όπου παράγεται το γάλα) ή στους πόρους (απ’ όπου το γάλα φτάνει στη θηλή). Αυτά τα κύτταρα υφίστανται γενετικές μεταλλάξεις που τα κάνουν να πολλαπλασιάζονται χωρίς έλεγχο, δημιουργώντας έναν όγκο. Ο όγκος μπορεί να είναι καλοήθης (συνήθως ακίνδυνος) ή κακοήθης (δυνατότητα να διηθήσει ιστούς και να δώσει μεταστάσεις).

• Ψηλαφητό ογκίδιο στον μαστό ή στη μασχάλη.
• Αιματηρή ρύση θηλής (συνήθως ετερόπλευρη).
• Αλλαγές στο δέρμα (τραβήγματα, ερυθρότητα, «φλούδα πορτοκαλιού»).
• Μεταβολή στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού.
• Εισολκή θηλής (εάν η θηλή «μπαίνει προς τα μέσα»).

Σημαντικό: Ο πόνος δεν είναι το συχνότερο σύμπτωμα. Αντίθετα, πολλοί καρκίνοι του μαστού δεν προκαλούν καθόλου πόνο σε αρχικά στάδια.

Στις γυναίκες με μέσο κίνδυνο (χωρίς ιδιαίτερο οικογενειακό ιστορικό ή άλλους παράγοντες κινδύνου), η μαστογραφία συνιστάται να ξεκινάει γύρω στην ηλικία των 40 ετών και να επαναλαμβάνεται ετησίως ή ανά διετία, ανάλογα με τις οδηγίες του γιατρού. Σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, ο έλεγχος ενδέχεται να χρειαστεί να ξεκινήσει νωρίτερα ή να γίνει πιο εντατικός (π.χ. με μαγνητική μαστογραφία).

Παράγοντας κινδύνου είναι οτιδήποτε αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Διακρίνονται σε μη τροποποιήσιμους (π.χ. φύλο, ηλικία, οικογενειακό ιστορικό) και τροποποιήσιμους (π.χ. σωματικό βάρος, αλκοόλ, κάπνισμα). Η γνώση αυτών των παραγόντων βοηθά να ενημερωθούμε καλύτερα για το προσωπικό μας ρίσκο και να πάρουμε μέτρα πρόληψης, όπου είναι εφικτό.

Παρότι σε εξαιρετικές περιπτώσεις ένας πόνος επίμονος μπορεί να συσχετιστεί με καρκίνο, σπανίως ο καρκίνος του μαστού προκαλεί πόνο σε πρώιμο στάδιο. Τις περισσότερες φορές, ο πόνος οφείλεται σε καλοήθεις αλλοιώσεις, ορμονικές μεταβολές ή φλεγμονές (π.χ. μαστίτιδα). Ωστόσο, κάθε επίμονος ή ανεξήγητος πόνος αξίζει να διερευνάται από ειδικό.

• Καλοήθεις όγκοι: Δεν μεθίσταται σε άλλα όργανα, συνήθως αναπτύσσονται αργά και δεν απειλούν άμεσα τη ζωή. Παράδειγμα αποτελεί το ινοαδένωμα, αρκετές κύστεις, κ.ά.
• Κακοήθεις όγκοι (καρκίνος): Έχουν την ικανότητα να διηθούν παρακείμενους ιστούς και να δημιουργούν μεταστάσεις. Ο καρκίνος του μαστού είναι κακοήθης όγκος που χρειάζεται πιο επιθετική αντιμετώπιση.

Τα στάδια (0 έως IV) περιγράφουν πόσο μακριά έχουν εξαπλωθεί τα καρκινικά κύτταρα.

• Στάδιο 0: Μη διηθητικός (in situ), περιορίζεται στο μαστό και δεν έχει επεκταθεί έξω από τους πόρους ή τα λόβια.
• Στάδιο Ι-ΙΙ-ΙΙΙ: Διηθητικός καρκίνος, που ενδέχεται να έχει προσβάλλει λεμφαδένες. Η έκταση και ο βαθμός διήθησης αυξάνονται από το Ι προς το ΙΙΙ.
• Στάδιο IV: Μεταστατικός καρκίνος, δηλαδή τα καρκινικά κύτταρα έχουν περάσει σε άλλα όργανα (π.χ. ήπαρ, πνεύμονες, οστά).

Η σταδιοποίηση είναι σημαντική για τη θεραπευτική στρατηγική και την πρόγνωση.

Περίπου 5-10% των περιπτώσεων οφείλονται σε κληρονομικές μεταλλάξεις (π.χ. στα γονίδια BRCA1 & BRCA2). Εάν υπάρχει ισχυρό οικογενειακό ιστορικό (μητέρα, αδερφή ή πολλαπλές συγγενείς με καρκίνο μαστού ή ωοθηκών), ο γιατρός μπορεί να συστήσει γενετικό έλεγχο. Γυναίκες με θετικές μεταλλάξεις ενδέχεται να συζητήσουν πιο επιθετικά προληπτικά μέτρα, όπως συχνότερες εξετάσεις ή και προφυλακτικές χειρουργικές επεμβάσεις.

• Διατήρηση φυσιολογικού βάρους: Ιδίως μετά την εμμηνόπαυση, η παχυσαρκία αυξάνει τα οιστρογόνα.
• Τακτική άσκηση: Ακόμα και 30 λεπτά περπατήματος καθημερινά μπορούν να βοηθήσουν.
• Περιορισμός αλκοόλ και διακοπή καπνίσματος: Βελτιώνουν τη συνολική υγεία και μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου.
• Υγιεινή διατροφή: Πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης και χαμηλή σε κορεσμένα λίπη.
• Τακτικοί προληπτικοί έλεγχοι: Οι μαστογραφίες μπορούν να ανιχνεύσουν βλάβες σε αρχικό στάδιο.

Δυστυχώς, κανένα μέτρο δεν εξαλείφει ολοκληρωτικά τον κίνδυνο. Ακόμα και γυναίκες με εξαιρετικά υγιεινό τρόπο ζωής μπορούν να εμφανίσουν καρκίνο μαστού. Ωστόσο, τα παραπάνω βήματα και η έγκαιρη διάγνωση συμβάλλουν στη σημαντική μείωση του κινδύνου και στη βελτίωση της έκβασης σε περίπτωση εμφάνισης της νόσου.

Οι επιλογές θεραπείας διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο, τον τύπο του όγκου και τη γενικότερη κατάσταση της ασθενούς. Μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Χειρουργική επέμβαση (ογκεκτομή ή μαστεκτομή).
• Χημειοθεραπεία (πριν ή μετά το χειρουργείο).
• Ακτινοθεραπεία (συνήθως συμπληρωματικά μετά τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου).
• Ορμονοθεραπεία (εάν ο όγκος είναι ορμονοευαίσθητος).
• Στοχευμένες θεραπείες (μονοκλωνικά αντισώματα, ανάλογα με τους υποδοχείς του καρκίνου).
• Ανοσοθεραπεία (σε επιλεγμένες περιπτώσεις).

Η θεραπευτική ομάδα (χειρουργός μαστού, ογκολόγος, ακτινοθεραπευτής κ.ά.) θα συζητήσει τις εξατομικευμένες λύσεις που ταιριάζουν καλύτερα στην ασθενή.

• Εάν έχετε ήδη νοσήσει: Η παρακολούθηση είναι πιο στενή, καθώς υπάρχει αυξημένη πιθανότητα επανεμφάνισης σε ίδιο ή αντίπλευρο μαστό.
• Εάν υπάρχει βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό: Μπορεί να συστηθεί γενετικός έλεγχος, εντατικότερος προληπτικός έλεγχος ή και προληπτικές επεμβάσεις (εφόσον κριθεί αναγκαίο).

Όχι. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει μια γυναίκα να αισθάνεται ενοχή ή ευθύνη. Ο καρκίνος του μαστού είναι πολυπαραγοντική νόσος και οι περισσότερες μεταλλάξεις είναι επίκτητες, επηρεαζόμενες από γενετικούς, ορμονικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ακόμα και όσες ακολουθούν υποδειγματικά έναν υγιεινό τρόπο ζωής μπορεί να νοσήσουν.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη βελτίωση στα ποσοστά επιβίωσης, κυρίως χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και τις σύγχρονες, στοχευμένες θεραπείες. Έρευνες δείχνουν ότι έως 85% των γυναικών με καρκίνο μαστού ζουν πάνω από 20 χρόνια μετά τη διάγνωση. Παράλληλα, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση ή αποκατάσταση της ποιότητας ζωής μέσω ψυχολογικής υποστήριξης, σωστής διατροφής, άσκησης και εξειδικευμένων επεμβάσεων αναδόμησης του μαστού (όπου χρειάζεται).